Wyprawa do Muzeum ZNP w Pilaszkowie

Turystyka, historia (nie tylko lokalna) i sztuka złożyły się w piątek 15 V 2026 r. na jedno wydarzenie – wizytę w dawnej wiejskiej szkole w Pilaszkowie, do której wybrali się słuchacze Łowickiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku na zaproszenie Zdzisława Kryściaka, prezesa Koła Przewodników im. Anieli Chmielińskiej PTTK Oddział Łowicz.

W budynku tym funkcjonuje zarówno Izba Pamięci, jak i oficjalne Muzeum Związku Nauczycielstwa Polskiego upamiętniające niezwykle ważne dla polskiej szkoły wydarzenie z 1 października 1905 r.

I właśnie w tych muzealnych wnętrzach Z. Kryściak w bardzo ciekawej prelekcji przybliżył studentom-seniorom z ŁUTW historię tajnego zjazdu nauczycieli – delegatów z całego Królestwa Polskiego właśnie w dn. 1 X 1905 r. Z uwagi na wprowadzony przez rząd carski stan wojenny, zjazd był ubezpieczany przez mieszkańców okolicznych wiosek. W jego trakcie powołano Związek Nauczycieli Ludowych, pierwszą organizację nauczycielską na ziemiach polskich. W zjeździe uczestniczyło około 100 delegatów, wśród nich znani działacze oświatowi: Stefania Sempołowska, Wacław Sieroszewski, Stefan Brzeziński, Ludwik Darkowski i in. Przewodnictwo zjazdu objął Zygmunt Nowicki, działacz Polskiego Związku Ludowego, nauczyciel ze Skaratek. W trakcie zebrania powołano do życia Związek Nauczycieli Ludowych, żądano zreformowania szkolnictwa, wprowadzenia do programu historii Polski oraz nauczania wszystkich przedmiotów w języku polskim. Z Pilaszkowa delegaci wyruszyli do poszczególnych guberni, by wprowadzać podjęte na zjeździe uchwały wśród nauczycieli szkół miast i wsi. Powstały wówczas Związek Nauczycieli Ludowych z czasem przekształcił się w istniejący do dziś Związek Nauczycielstwa Polskiego.

3 października 2025 r. odbyły się w Pilaszkowie Ogólnopolskie Obchody Jubileuszu 120-lecia ZNP.  Podczas uroczystości został odsłonięty mural na ścianie budynku, na którym znajdą się zasłużone postacie dla polskiej oświaty, które uczestniczyły w zjeździe w Pilaszkowie: Stanisław Najmoła, Zygmunt Nowicki i Stefania Sempołowska, a także współcześni nauczyciele korzystający w pracy z nowoczesnego sprzętu elektronicznego. Autorem muralu jest artysta pochodzący z Łowicza Marcin Tybuś „Tyber”, którego prace można podziwiać na wielu obiektach w Łowiczu.

Uczestnicy prelekcji wysłuchali jej z wielkim zainteresowaniem. Dla niektórych i miejsce, i opowiedziana historia była czymś zupełnie nowym. Możliwość zajęcia miejsca w dawnych szkolnych ławkach, wzięcia do ręki rekwizytów czy oryginalnych, egzemplarzy np. „Elementarza” Falskiego czy szkolnego tornistra, wywołała  wręcz sentymentalny nastrój.

A co z tym spotkaniem ma turystyka i sztuka? Słuchacze mieli możliwość wyboru sposobu dotarcia do Pilaszkowa. Jedni wybrali transport MZK, inni dojazd własnymi autami. Grupa pasjonatów jazdy rowerami – w tym przede wszystkim członkowie Koła turystyki rowerowej „Dynamo” – wybrała formę aktywnej turystki i wyruszywszy spod siedziby ŁUTW w Alejkach Sienkiewicza 62, przejechała w bardzo rekreacyjnym tempie na miejsce zbiórki. Z kolei niektórzy z członków koła  „Na przełaj” drogę powrotną do Łowicza pokonali pieszo.

A sztuka??? Ciekawym dopełnieniem programu tego dnia był plener malarski grupy plastycznej „Nowa Fala”, który odbył się w okolicy dawnej szkoły pod kierunkiem instruktorki Aldony Zając, artysty plastyka. Niestety, deszcz nieco pokrzyżował im plany.

To był bardzo udany dzień.