Wśród skarbów Bazyliki Katedralnej w Łowiczu – wycieczka historyczna

„Nie przystoi bowiem żyć we własnej Ojczyźnie jak w nieznanym kraju”  (Andrzej Kazimierz Cebrowski)

Aby historia ich Małej Ojczyzny nie była im obca, słuchacze Łowickiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku wybrali się we wtorek 26 V 2026 r. na wycieczkę od podziemi aż do wieży widokowej (albo, jak mówił przewodnik „od piekła do nieba”) Bazyliki Katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Łowiczu – najważniejszego zabytku miasta, która od 2012 r. jest wpisana na listę Pomników historii.

Łowicz od XII w. należał do arcybiskupów gnieźnieńskich, a od XIV w. stał się ich  rezydencją. Z czasem przysługiwał tytuł Prymasów Polski. Z uwagi na fakt, że 12 z nich pochowano w podziemiach świątyni, nazywana jest ona Wawelem Mazowsza.

Podzieleni na dwie grupy zwiedzali na przemian z przewodnikami PTTK Oddział Łowicz: Muzeum Diecezjalne z Marzeną Bajon, a Podziemia Bazyliki ze  Zdzisławem Kryściakiem.

W 2011 r. w południowej wieży kościoła oddano do zwiedzania Muzeum Diecezjalne. Żeby się do niego dostać, trzeba wspiąć schodami (lub trochę wjechać windą) na wysokość 17 m. Niesamowitym przeżyciem jest przejście do pomieszczeń muzealnych jeszcze ponad chórem i organami, a dodatkowych wrażeń dostarcza widok na wnętrze kościoła.

Na trzech poziomach Muzeum zgromadzono eksponaty o dużej wartości artystycznej i historycznej pochodzące ze skarbca katedralnego. Wyeksponowano tu m.in. szaty liturgiczne, obrazy, rzeźby, wykonane w okresie od XVI do XX wieku.

Słuchacze wybrali się też na drugą wieżę (północną), bowiem na wysokości 35 m stworzono tam taras widokowy. Wejście jest prawie ekstremalne, ale rozległe widoki na zielone miasto i okolice rekompensują wysiłek.

Wiele wrażeń dostarczyło im także zwiedzenie podziemi Bazyliki, które są udostępnione od 2022 r. dzięki temu, że w latach 2015-2022 przeprowadzono tu badania budowlane, architektoniczne, archeologiczne oraz konserwatorskie. Przemieszczali się długim korytarzem, który połączył istniejące krypty i grobowce. Jest to swoista  podziemna trasa turystyczna, na której zwiedzili podziemny cmentarz – miejsce pochówku 12 prymasów Polski, dostojników kościelnych oraz najważniejszych osobistości związanych z Łowiczem. Zobaczyli tu fragmenty murów XIV-wiecznego kościoła, oryginalne wnętrza krypt tworzonych od XVI wieku, szaty, w których pochowano arcybiskupów oraz inne, cenne i wyjątkowe znaleziska.

Na zakończenie spotkania z historią Bazyliki Katedralnej w Łowiczu zwiedzili jeszcze ze Z. Kryściakiem jej wnętrze z 5 kaplicami grobowymi prymasów Polski i ołtarzem głównym w wydłużonym prezbiterium. Niespodzianką niemal dla wszystkich była… szósta kaplica na zewnątrz kościoła od strony dzwonnicy.

Wpisy pozostawione przez słuchaczy Łowickiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w kronikach Muzeum Diecezjalnego i Krypt Prymasowskich potwierdziły ich satysfakcję z tak poprowadzonej lekcji historii nie tylko lokalnej.

A dlaczego relacja ze zwiedzania tych miejsc rozpoczyna się cytatem Andrzeja Kazimierza Cebrowskiego: „Nie przystoi bowiem żyć we własnej Ojczyźnie jak w nieznanym kraju” ? Otóż A. K. Cebrowski (ur. około 1580 w Łowiczu, zm. 30 października 1658 w Łowiczu) – łowicki kronikarz, aptekarz, lekarz prymasów, autor kroniki „Roczniki miasta Łowicza” został pochowany w podziemiach katedry. Podczas ostatnich badań archeologicznych stwierdzono, że jego krypta została splądrowana, a szczątków Cebrowskiego nie znaleziono…