Projekt „Harmonia i zdrowie” rozpoczęty w Powsinie

Dzień pełen harmonii, zdrowia, zapachów, kolorów i muzycznej energii – tak wyglądał piątek 3 VII 2026 r. dla 50-osobowej grupy seniorów z Łowickiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, którzy wizytą w Ogrodzie Botanicznym Polskiej Akademii Nauk w Powsinie rozpoczęli tego dnia realizację projektu pn. „Harmonia i zdrowie” dofinansowanego w 2026 r. z budżetu Samorządu Województwa Łódzkiego Łódzkie dla Ciebie http://www.lodzkie.pl – Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi http://www.rcpslodz.pl.

To był bardzo długi i pracowity dzień, który w skrócie można podsumować tak: czas trwania -14 godzin (6.30 – 20.30), pokonany pieszy dystans ok. 7 km (ponad 12 tys. kroków) – głównie po terenie wybranych części Ogrodu Botanicznego. I wszyscy dali radę!

Miejsce, do którego zawitali z samego poranka to Ogród Botaniczny Polskiej Akademii Nauk – Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie. Zajmuje on łączną powierzchnię 40 hektarów, z czego dla zwiedzających udostępniono blisko 30 hektarów (część ekspozycyjna i arboretum). Ogród podzielony jest na 5 działów: Dział Flory Polski, Arboretum, Dział Roślin Użytkowych, Dział Roślin Ozdobnych i Dział Roślin Egzotycznych. Każdy z nich podzielony jest na odrębne kolekcje, w których w sumie zgromadzono ponad 8600 gatunków i odmian roślin.

Zgodnie z projektem „Harmonia i zdrowie” zaplanowano tego dnia zwiedzanie wybranych części ogrodu i warsztaty, a plan ten uczestnicy realizowali naprzemiennie pod opieką przewodniczek podzieleni na 2 grupy i na każdą formę poświęcając 2 godziny.
Kiedy jedna z grup wyruszyła z przewodniczką na spacer po Ogrodzie Botanicznym, druga udała się na warsztaty pn. „Bezpieczna aromaterapia – ziołowy bukiecik, ergonomia prac ogrodniczych” do Działu Roślin Użytkowych. Tu, poza roślinami sadowniczymi, znajduje się Kolekcja Roślin Leczniczych i Przyprawowych reprezentowana przez rośliny warzywne, zielarskie i lecznicze stosowane w medycynie oficjalnej i ludowej, homeopatii oraz wykorzystywanych jako przyprawy. Ma ona w sobie charakter ogrodu sensorycznego, gdzie rośliny odbiera się wszystkimi zmysłami: wzrokiem, słuchem, węchem, dotykiem i smakiem. I tego doświadczyli seniorzy.

Rozpoczęli spotkanie z nimi od niezwykle barwnego, aromatycznego poletka lawendowego rozbrzmiewającego niezwykłą muzyką owadów zapylaczy. Tu też dostali pierwsze wskazówki odnośnie ergonomii prac ogrodniczych, czyli o dostosowaniu narzędzi i metod pracy do możliwości ludzkiego ciała, by zminimalizować wysiłek, chronić stawy i kręgosłup przed przeciążeniem oraz zapobiegać kontuzjom. Pierwsza "lekcja" w tym zakresie dotyczyła stosowania odpowiednich nożyc do ścinania gałązek lawendy i uniknięcia przy tym ukąszenia przez latające wśród nich owady.

To były ważne uwagi, bo to od lawendy rozpoczęli tworzenie ziołowego bukietu. Uzupełniali go, wędrując przez kolejne poletka tego żywego zielnika, co było dla wszystkich ciekawą lekcją botaniki. Dowiedzieli się m.in., że wiele pospolitych, niekiedy z uporem tępionych chwastów zawiera w swoim składzie substancje skutecznie łagodzące objawy wielu chorób wirusowych i przewlekłych. Nie tylko słuchali o nich, ale poznawali je poprzez dotyk i smak.

Potem, już w jednej z oranżerii, wysłuchali ciągu dalszego prelekcji przewodniczki oraz „odbyli” sesję aromaterapii, poznając utrwalone zapachy różnych olejków eterycznych oraz ich właściwości. Prowadząca podkreślała również, że rośliny lecznicze wykazują silne działanie na człowieka. Zawierają substancje czynne, które mogą wchodzić w interakcje z lekami, nasilać objawy innych chorób lub obciążać narządy, dlatego ich stosowanie zawsze powinno być dostosowane do indywidualnego stanu zdrowia.

Przeprowadzone warsztaty miały niewątpliwie charakter poznawczo-edukacyjny. Uzmysłowiły uczestnikom walory prozdrowotne wielu roślin, ale też mocno zwróciły uwagę na rośliny niebezpieczne dla zdrowia i życia.

Po tej części praktycznych zajęć, grupa, z pachnącymi bukietami w dłoniach, zwiedziła Dział Roślin Egzotycznych, oglądające ich niezwykłe okazy w 3 oranżeriach: z klimatem śródziemnomorskim, tropikalnym i suchym. Nim udali się na zaplanowaną przerwę, obejrzeli jeszcze Kolekcję roślin warzywnych – niby znanych, ale zaskoczyła ich tu wielość odmian np. pomidorów czy ogórków.

W czasie przerwy obie grupy zostały zaproszone na poczęstunek. Uczestnicy mogli skosztować pieczonych cukinii, posmakować twarożków i napojów – oczywiście wszystko przyprawione różnymi ziołami i… płatkami jadalnych kwiatów. Czyli znów… „ogród” zmysłów.

I taki sensoryczny charakter miała też dalsza część pobytu w Ogrodzie Botanicznym. Wszystkimi zmysłami chłonęli seniorzy okazy w Dziale Roślin Ozdobnych, szczególnie w Rosarium – ogrodzie róż wielkokwiatowych, rabatowych i pnących (jest to jedna z największych kolekcji w Polsce), w Arboretum – bogatej kolekcji drzew i krzewów klimatu umiarkowanego oraz wędrując, a miejscami wspinając się przez Dział Flory Polski, gdzie prezentowane są rodzime gatunki roślin ze szczególnym uwzględnieniem zbiorowisk górskich  i wodnych.

W tej wędrówce zatrzymali się na chwilę przy zabytkowej Willi Janówek (zwanej też Fangorówką) – dworku, w którym w młodości mieszkał i tworzył Wojciech Fangor (1922-2015) – polski malarz, grafik, plakacista i rzeźbiarz. Tutaj latem odbywają się na powietrzu koncerty muzyczne. Na miejsce zbiórki, już przed wyjazdem z Ogrodu Botanicznego, przespacerowali się jeszcze unikalną Aleją Pamiątkową, w której swoje drzewa sadzą laureaci Nagrody Nobla.

Po pysznym obiedzie w restauracji „Głodomory” (tu też pracowały prawie wszystkie zmysły), Łowiczanie udali się wprost do Sceny Relax w Warszawie, gdzie zwieńczeniem tego dnia był koncert „Męskie Brzmienia”. Profesjonalny męski chór rozrywkowy wykonał covery kultowych polskich i światowych przebojów w nowych, pełnych energii aranżacjach. Było mnóstwo dobrej muzyki, dobrego śpiewu i dobrej energii przekazanej widzom, a na koniec - sympatyczne spotkanie z artystami na ściance.

Inauguracja projektu „Harmonia i zdrowie” wypadła bardzo dobrze i spełniła oczekiwania uczestników.